Το άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας πεθαίνει…

Το άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας πεθαίνει…
Άλσος Ν.Φιλαδέλφιας - λίμνη

Άλσος Ν. Φιλαδελφειας – άποψη της λίμνης

Το άλσος της Ν. Φιλαδέλφειας αποτελεί έναν από τους ελάχιστους χώρους πρασίνου – με δασικό χαρακτήρα – εντός του αστικού ιστού του λεκανοπεδίου. Στην ουσία μιλάμε για ένα “μικρό δάσος” μέσα την πόλη με ότι μπορεί αυτό να σημαίνει για την ευζωία των κατοίκων του δήμου και την βελτίωση του μικροκλίματος της περιοχής.
Ο λόφος καταλαμβάνει έκταση 450 – 470 στρεμμάτων με ομαλό ανάγλυφο και έχει προκύψει από τις αναδασώσεις του 1948 και 1965-66. Οι πιο πρόσφατες ευρείας κλίμακας δεντροφυτεύσεις πραγματοποιήθηκαν την διετία 1994 – ’95 και έκτοτε, σποραδικά, έχουν φυτευτεί κάποια δέντρα.

Η έκταση ανήκει στη Διεύθυνση Δασών της Περιφέρειας Αττικής η οποία έχει παραχωρήσει τη χρήση της στο Δήμο. Βάσει του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Πόλης, το άλσος ανήκει στο σχέδιο πόλης διατηρεί όμως το δασικό του χαρακτήρα. Με απλά λόγια αυτό σημαίνει ότι για να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε οικοδομική δραστηριότητα, που θα έχει ως συνέπεια την αποψίλωση δέντρων, απαιτείται η σχετική άδεια. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι παραβάσεις (οικοδομικές, χωροταξικές κλπ.) που έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο υλοποίησης των κατά καιρούς σχεδίων ανάπλασης του τοπίου. Σχέδια για την αναμόρφωση του άλσους έχουν προταθεί πολλά. Από τα πιο αισιόδοξα που προέβλεπαν εναέρια τρενάκια μέχρι τα πιο ρεαλιστικά και επιστημονικά τεκμηριωμένα. Όμως, η (εκάστοτε) δημοτική αρχή είτε αδιαφορούσε είτε οραματίζονταν μία ανάπλαση “εισπρακτικού” χαρακτήρα με εμφανή πλέον τα απομεινάρια αυτής της πολιτικής (βλ. Κένταυρο, περίπτερα κλπ). Η σημερινή εικόνα του άλσους δείχνει εγκατάλειψη και αδιαφορία.

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - αεροφωτογραφία

Αεροφωτογραφία του άλσους – Δήμος Ν. Φιλαδέλφειας

Η βλάστηση βρίσκεται γενικά σε καλή κατάσταση. Τα είδη που κυριαρχούν είναι το πεύκο (τραχεία και χαλέπιος πεύκη), το κυπαρίσσι (και το γλαυκό κυπαρίσσι), ο ευκάλυπτος, το “πεύκο θαλάσσης” (καζουαρίνα), η κουκουναριά.

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - Συστοιχία κυπαρισσίων

Συστοιχία κυπαρισσιών

Η θαμνώδης βλάστηση ουσιαστικά απουσιάζει με ελάχιστες εξαιρέσεις (πικροδάφνη, ιουστίτσια) ενώ περιμετρικά της λίμνης υπάρχουν μερικά καλλωπιστικά φυτά. Ουσιαστικά η περιοχή στερείται ποικιλίας ειδών. Τα δέντρα είναι περίπου της ίδια ηλικίας με αποτέλεσμα το σύνολο του πληθυσμού να κινδυνεύει από την ενδεχόμενη εμφάνιση ασθενειών. Το έδαφος φαίνεται φτωχό και συμπιεσμένο. Στο βόρειο τμήμα του άλσους οι πευκώνες είναι πυκνοφυτεμένοι, δεν υπάρχουν θάμνοι ενώ φύεται μεγάλος αριθμός ζιζανίων (αγριόχορτα) τα οποία την άνοιξη αναπτύσσονται έντονα και το καλοκαίρι όντας ξερά συμβάλλουν στην ταχεία εξάπλωση της φωτιάς σε περίπτωση πυρκαγιάς. Η κόμη σε αρκετά πεύκα είναι ξηραμένη ενώ υπάρχουν και δέντρα με πολλά ξερά κλαδιά. Παρατηρείται επίσης προσβολή από πιτυοκάμπη (κάμπια) αλλά και από το παρασιτικό έντομο που προκαλεί τη “βαμβακάδα” του πεύκου. Επιπλέον πολλά από τα υπόλοιπα δέντρα χρειάζονται ανανέωση με κλάδεμα. Διάσπαρτοι, απαντούν και κάποιοι φοίνικες πλήρως κατεστραμμένοι από το σκαθάρι οι οποίοι πρέπει να εκριζωθούν και να απομακρυνθούν. Δεδομένου μάλιστα ότι η προσπάθεια του ΥΠΑΤ να αντιμετωπίσει το σκαθάρι στην Αττική με μαζικούς ψεκασμούς των φοινικόδεντρων δεν στέφεται με ιδιαίτερη επιτυχία, θα ήταν προτιμότερο να μην φυτευτούν νέα φοινικόδεντρα. Εμφανή είναι επίσης τα σημάδια από παλαιότερες επιχωματώσεις και διαμορφώσεις, οι οποίες αφενός αλλοίωσαν τη φυσική ζωή αφετέρου δε έμειναν ημιτελείς ή στην καλύτερη περίπτωση αναξιοποίητες.

Σε κάθε περίπτωση, οι εργασίες που αφορούν στη συντήρηση της υπάρχουσας βλάστησης θα πρέπει να αποσκοπούν στα παρακάτω:

• Στη βελτίωση του εδάφους – ιδίως σε νέους χώρους φύτευσης.

• Στην εκρίζωση και αντικατάσταση των ξερών δέντρων (πεύκα, φοίνικες). Επιπλέον θα πρέπει να καθαριστούν τα πεύκα από τους ξερούς κλάδους.

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - Ξεραμένο πεύκο

Ξεραμένα πεύκα

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - Ξεραμένο πεύκο

Ξεραμένο πεύκο

 

 

 

 

 

 

 

Άλσος ν. Φιλαδέλφειας, ξεραμένοι φοίνικες

Ξεραμένοι φοίνικες

• Στην μηχανική καταστροφή των ζιζανίων (φρεζάρισμα) νωρίς την άνοιξη. Η χημική ζιζανιοκτονία καλό είναι να αποφευχθεί.

• Στην υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου φυτοπροστασίας από την κάμπια και τη βαμβακάδα του πεύκου για το οποίο όμως θα γίνει προσπάθεια να βασίζεται σε βιολογικές μεθόδους (ή τουλάχιστον να χρησιμοποιούνται εγκεκριμένα εντομοκτόνα). Όπως για παράδειγμα, η χρησιμοποίηση του Bacillus thurigiensis (βάκιλλος θουριγίας) για την καταπολέμηση των προνυμφών της κάμπιας του πεύκου. Το πλάνο δεν θα βασίζεται μόνο στην καταπολέμηση αλλά θα δομηθεί επάνω σε απλά καλλιεργητικά μέτρα τα οποία θα αποσκοπούν στην ευρωστία των δέντρων και στην αποφυγή όλων των παραγόντων που συμβάλλουν στην εξασθένηση τους.

• Στην πραγματοποίηση των απαραίτητων κλαδεμάτων.

• Στην εφαρμογή ενός αυτόματου συστήματος άρδευσης.

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας

Αγριόχορτα

Επίσης κρίνεται σκόπιμο να ενισχυθεί η βιοποικιλότητα με νέες φυτεύσεις ειδών δέντρων και θάμνων τα οποία χαρακτηρίζονται από προσαρμοστικότητα σε διαφορετικά εδάφη, ανθεκτικότητα στην ξηρασία και από μειωμένες ανάγκες συντήρησης. Στη πρώτη περίπτωση το πλατάνι, η ακακία και η λεύκα αποτελούν πολύ καλές επιλογές. Η θαμνώδης βλάστηση θα μπορούσε να εμπλουτιστεί με είδη όπως το σπάρτο, το δενδρολίβανο, η δάφνη, ο σχίνος κ.α. Επιπλέον ενδείκνυται και η φύτευση διαφόρων αρωματικών φυτών όπως το θυμάρι και η λεβάντα. Η ύπαρξη ενός φυτωρίου εντός του άλσους θα υποστηρίξει τις νέες φυτεύσεις και ταυτόχρονα μπορεί να αποτελέσει ένα κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τους μαθητές. Επιπρόσθετα, η δημιουργία μεγάλων ελεύθερων επιφανειών με γκαζόν (με είδη χαμηλών απαιτήσεων σε νερό) ή άλλα φυτά εδαφοκάλυψης όπως ο κισσός θα βελτίωνε σημαντικά την αισθητική του τοπίου. Τέλος, η διαδικασία της κομποστοποίησης των υπολειμμάτων της δασικής ύλης (ξυλώδης μάζα, φύλλα, χόρτα) κλπ. σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα αστικά απορρίμματα εντός του άλσους, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα τρόπο εξεύρεσης πόρων.

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - Αναψυκτήριο "Κένταυρος"

Το αναψυκτήριο «σφύζει″ από ζωή

Η εικόνα των εγκαταστάσεων εντός του άλσους (ότι έχει απομείνει) κρίνεται απογοητευτική. Μία σύντομη περιήγηση στο πάρκο αρκεί για να πείσει τον επισκέπτη ότι δεν υπάρχει λειτουργική συνοχή μεταξύ των διαφόρων διάσπαρτων κατασκευών όπως και ένα γενικό οργανωτικό σχέδιο για τον χώρο. Η τεχνητή λίμνη έχει εγκαταλειφτεί από ψάρια και πάπιες. Το αναψυκτήριο και το εστιατόριο (το οποίο επεκτάθηκε χωρίς άδεια) παραμένουν κλειδωμένα και παρατημένα. Το πρώτο κρίθηκε από το ΣτΕ μερικώς κατεδαφιστέο ενώ το δεύτερο εξολοκλήρου. Ο Δήμος από την άλλη αναζητά νομικό πλαίσιο για την επαναλειτουργία του “Κενταύρου”…. Νομικά κενά έχουν καταγγελθεί επίσης και για την εκκλησία (Ζωοδόχος Πηγή) η οποία από απλό ξωκλήσι μετατράπηκε σε κανονικό ναό με εξωτερική πλακόστρωση. Ωστόσο, εξακολουθεί να λειτουργεί και είναι ίσως το μόνο μέρος όπου φαίνεται να υπάρχει ζωή. Στην παιδική χαρά σπανιότατα παίζουν παιδιά μιας και η κατάσταση της (σκουριά, ρύπανση) μάλλον τα απωθεί παρά τα προσελκύει.

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας

Χωρίς σχόλια… 

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - παιδική χαρά

Η παιδική χαρά…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στις εγκαταστάσεις του πρώην ζωολογικού κήπου φιλοξενούνται αδέσποτα ζώα χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες ευαισθητοποιημένων πολιτών χωρίς όμως να φαίνεται ότι αυτό μπορεί να συνεχιστεί. Από τα 13 περίπτερα (αισθητικά ασυμβίβαστα με το δασικό περιβάλλον) τα δύο έχουν καεί ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν κλειδωμένα και αναξιοποίητα.

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - Περίπτερο

Ένα από τα πολλά «αξιοποιημένα» περίπτερα

Εύλογα ερωτήματα προκύπτουν επίσης για το πώς η δημιουργία χώρου μεταφόρτωσης σκουπιδιών του καλλικρατικού Δήμου Φιλαδέλφειας – Χαλκηδόνας, συμβάλλει στην αειφορική αξιοποίησή του δάσους. Τονίζεται δε, ότι ο χώρος έξω από τα γραφεία που στεγάζεται η αντίστοιχη υπηρεσία του Δήμου έχει μετατραπεί σε χώρο στάθμευσης των αυτοκινήτων των υπαλλήλων…

Άλσος Ν.Φιλαδέλφειας - Χώρος μεταμόρφωσης σκουπιφιών

Τμήμα του χώρου μεταφόρτωσης σκουπιδιών (εντός του άλσους!!!)

To σύστημα πυρασφάλειας αποτελείται από 80 διάσπαρτους μεταλλικούς πυλώνες (εκτοξευτήρες νερού) και πυροσβεστικές φωλιές σε επιλεγμένα σημεία. Ωστόσο, είναι παλαιού τύπου, δύσκολο στη χρήση (χειροκίνητο) και όχι ορθά συντηρημένο.

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - εκτοξευτήρας νερού

Εκτοξευτήρας νερού

Ένα γήπεδο τένις (!!!) και το κακοσυντηρημένο κτίσμα του Μετεωρολογικού Σταθμού συμπληρώνουν το ψηφιδωτό της προχειρότητας με την οποία αντιμετωπίστηκε η ανάπλαση του χώρου τα προηγούμενα χρόνια.

Το εγκατελελειμμένο κτίσμα του μετερωολογικού σταθμού της ΕΜΥ

Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας - γήπεδο τέννις

Και στο βάθος…ένα γήπεδο tennis!!!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η επιμέλεια και αναδιαμόρφωση του άλσους θα πρέπει να βασιστεί σε ένα οργανωμένο σχέδιο διαχείρισης το οποίο θα εκπονηθεί από ειδικούς επιστήμονες (γεωπόνους, δασολόγους, αρχιτέκτονες τοπίου) με βασικούς άξονες τα παρακάτω:

• Τη διαχείριση της υφιστάμενης βλάστησης (καλλιεργητικές επεμβάσεις) και τον εμπλουτισμός τη (αναδασώσεις, νέες φυτεύσεις).

• Τη ρύθμιση της λειτουργίας του χώρου. Εδώ μπορούν να συμπεριληφθούν ενέργειες όπως η περιτοίχιση (πέτρα), η αποκατάσταση φθορών των εισόδων ή η ανακατασκευή αυτών (ξύλο, πέτρα) καθώς και η σήμανση των χώρων. Επιπλέον, η διαμόρφωση του εσωτερικού χώρου είναι σκόπιμο να συνδεθεί με τη δημιουργία ενός επαρκούς κυκλοφοριακού δικτύου (χωμάτινα ή χαλικοστρωμένα μονοπάτια), αντικατάσταση των στοιχείων από κόκκινο τούβλο (στα καθιστικά) με πέτρινα όμοιας μορφολογίας, τοποθέτηση κάδων απορριμμάτων, εσωτερικές περιφράξεις και απομάκρυνση εγκαταστάσεων όπως π.χ. ο χώρος μεταφόρτωσης των σκουπιδιών, οι δύο οικίες, η παιδική λίμνη και ο πλακόστρωτος χώρος του πρώην παιδικού σταθμού.

• Την προσέλκυση νέων επισκεπτών. Είναι γεγονός ότι δεν υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα για τους επισκέπτες με αποτέλεσμα ο αριθμός τους να είναι πολύ μικρότερος από αυτόν που θα μπορούσε το άλσος να προσελκύσει και να εξυπηρετήσει. Οι όποιες παρεμβάσεις (κατασκευαστικές ή μη) οφείλουν να προκαλέσουν την μικρότερη δυνατή όχληση του φυσικού περιβάλλοντος και να εξασφαλίσουν στον επισκέπτη τη δυνατότητα να περιηγηθεί ή να αναπαυθεί στο δασικό περιβάλλον, να αθληθεί, να ψυχαγωγηθεί ακόμα και να εκπαιδευτεί ως προς την απόκτηση περιβαλλοντικής συνείδησης. Εκτός της περιβαλλοντικής αξίας, το άλσος έχει και τεράστια κοινωνική αξία, ιδιαίτερα στις μέρες μας, όπου η οικονομική εξαθλίωση έχει υποβιβάσει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής των πολιτών, η αξιοποίηση του άλσους θα πρέπει να αποτελέσει βασικό άξονα της κοινωνικής πολιτικής της δημοτικής αρχής.

Σε κάθε περίπτωση ο χώρος πρέπει να διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να αξιοποιείται διαρκώς σε καθημερινή βάση και να λειτουργεί σαν φυσιολογική προέκταση των κατοικιών και των χώρων δουλειάς των κατοίκων.
Πρόσφατα, η ανακοίνωση της ανέγερσης του νέου γηπέδου της ΑΕΚ, το οποίο γειτνιάζει με το νοτιοανατολικό τμήμα του άλσους, αναπτέρωσε τις ελπίδες των κατοίκων για μία νέα βιώσιμη ανάπλαση του χώρου. Η διοίκηση της ΠΑΕ προέβη στην δημοσιοποίηση (στο δημοτικό συμβούλιο) του σχεδίου που σκοπεύει να εφαρμόσει για την κατασκευή του γηπέδου, σχέδιο το οποίο περιλαμβάνει και τμήμα του άλσους, εκμεταλλευόμενη την έλλειψη ενδιαφέροντος και ευαισθησίας για το μέλλον του δάσους από τους διοικούντες. Έτσι, η τύχη του άλσους έχει αφεθεί πλέον στα χέρια μίας ανώνυμης εταιρείας με το δημοτικό συμβούλιο να θεωρεί ότι με αυτό τον τρόπο θα δοθεί μία λύση και ως προς την αξιοποίηση του.

Πηγές:

  • Αυτοψία του χώρου
Share

One Response »

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>